Metro doet aan whitewashing

Grote titel op de site van Het Nieuwsblad: eindelijk weten we waarom zoveel animatiefiguren witte handschoenen dragen. Metro nam het bericht over, maar liet een opvallend deel van het verhaal weg.

Dit is de versie van Het Nieuwsblad.

http://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20170205_02713571

En dit is de ingekorte versie die in Metro verscheen.

http://krant.metrotime.be/?#Metro/NL/web,2017-02-07,ALL|ME_KRANT,2017-02-07,ALL,1|8

Racisme? Nooit van gehoord, jong.

Filmprijsceremonies als vehikel voor sociale kritiek: de pers begint het te zien

Al een hele tijd draaien film- en muziekprijsceremonies zoals de Oscars en de Grammy's niet meer alleen om wie wat wint. Over de 'acceptance speeches' en het rodelopergedoe wordt minstens even veel getweet en geblogd: soms uit waardering, meestal uit verontwaardiging. En meestal gaat het dan niet over de film- of de muziekindustrie op zich, maar bijvoorbeeld over holebi- en transgenderrechten of over racisme en seksisme. Toch wordt dat laatste pas recent opgepikt door de pers, en als het al opgepikt werd, kwam het maar als fait divers aan bod. Gelukkig lijkt er beterschap in zicht, want de Oscarsbladzijde in Metro staat anderhalve kolom stil bij #oscarssowhite.

Adil El Arbi en de voorspelbare commentaren

Op donderdag 18 december won Adil El Arbi de finale van De Slimste Mens Ter Wereld, het populaire quizprogramma op Vier. Krantensites delen op sociale media links naar hun artikels over die overwinning. De reacties zijn voorspelbaar. Naast felicitaties en openlijk racisme zitten veel commentaren ergens tussenin. Als racisme dan toch relatief genoemd kan worden, dan is het wel in dit geval. Goedbedoelende en waarschijnlijk niet eens (echt) racistisch ingestelde mensen schrijven van alles dat aantoont dat de integratie nog altijd van één kant moet komen.

"als ze allemaal Adillekes waren , hadden we geen problemen !!! das waar. En ja verdiend gewonnen ! Bart , toch Maximma is van Nederland en het woord wereldkampioen had het spel kunnen keren !!!" 

"Knap een bewijs dat sommige allochtonen zich wel kunnen inleven in onze geschiedenis en cultuur proficiat"

"Knappe gast,een lichtend voorbeeld voor ons, en tevens het levende bewijs voor alle allochtonen dat wanneer ze zich "normaal" gedragen ze ook in onze samenleving worden opgenomen."

Adil is een Belgisch regisseur, geboren in Edegem. Hoezo, 'ze'? Hoezo, allochtoon? Hoezo, inleven? En hoezo, zich "normaal" gedragen?

- "Een Marokkaan om trots op te zijn !! :)"
- "nee, geen Marrokaan om trots op te zijn, een Mens om trots op te zijn! Dikke proficiat."

Wat is er - los van de spelfout - mis met die tweede reactie? Het antwoord werd al online gegeven:

"Als hy had ingebroken was t wel een Marokkaan zeker hahahhhahaha sorry maar dees is weer typisch"

En het gaat verder...

- "Super trots op onze Marokkaan"
- "Moest Bart gewonnen hebben en ik was trots op onze Belg zou u mij een racist noemen.... not ??"

Dat is appelen met peren vergelijken, hé. In België trots zijn op een Belg die een Belg met Marokkaanse voorouders verslaat, dat zou inderdaad impliceren dat je iets tegen die Marokkaanse voorouders hebt. Als iemand met Marokkaanse roots trots is op iemand met Marokkaanse roots, in een land dat zich nog altijd niet aangepast heeft aan de realiteit van een geglobaliseerde en superdiverse wereld, dan is dat niet racistisch, nee. Want racisme draait om machtsrelaties en privileges, dus omgekeerd racisme bestaat niet.

Pas op, er wordt ook omgekeerd uitgedaagd.

- "Ik zie maar alleen maar bijna Marokkanen reageren precies geen 1 Belg die het hem gund
Psahtek bro"
- "Beste, het is een verdiende winnaar, slimme kerel zeer verdiend."
- "Dat apprecieer ik Dirk maar zo zie je hoe weinig Belgen reageren maar als het om schietpartij ging waren er 10000 reactie"

 En ten slotte heb je de aanhangers van samenzweringstheorieën.

"Die quiz is toch volledig in scène gezet, dat men dat niet eens beseft...." 

Eenzijdige perspectieven

Geen 'debat' verhit zo de gemoederen als de Zwarte Pietendiscussie. De media - en heel wat opiniemakers - blijven daarbij heel hard in één perspectief zitten: Zwarte Piet is 'van ons'. 'We' weigeren dan ook massaal de nieuwe Sinterklaasliedjes te zingen. De vraag om aanpassing komt volgens die artikels zelden of nooit van 'voorstanders van een divers en inclusief feest' maar van 'tegenstanders van Zwarte Piet'. Zo wordt de indruk gewekt dat het niet om aanpassingen of veranderingen zou gaan, maar om een aanval en om afschaffing van de Pietenfiguur op zich. Of het om racisme gaat, is een vraag die bijna uitsluitend aan blanke mensen gesteld wordt: zie bijvoorbeeld Reyers Laat en TerZake. Mensen met een zwarte huidskleur zijn blijkbaar moeilijk te vinden, tenzij ze voor Zwarte Piet zijn. Meer zelfs: die enkelingen vegen de discussie blijkbaar van tafel. Nog liever een moslim die het probleem niet ziet dan de woordvoerder van het Afrikaans Platform, dus, terwijl die laatste zowel door zijn persoonlijke ervaring als door zijn functie een veel logischer gesprekspartner is.

In dat soort sfeer krijgen we titels zoals die van het Algemeen Dagblad: "Hoe houden we het gezellig?" (mijn cursivering - bb) Dat is niet de vraag. Voor heel wat mensen is het niet gezellig, en dat proberen ze al een paar decennia duidelijk te maken. Hoe maken we het gezellig, zou dat dus moeten zijn. En één ding is zeker: alvast niet door geweld tijdens betogingen of doodsbedreigingen.

'Opvallende' resultaten

Metro deed een klein onderzoekje nadat bekend raakte dat je in London een blanke taxichauffeur kunt vragen. 'Opvallende resultaten': de helft van de taxibedrijven die zij opbelden, had geen enkele moeite met een gelijkaardige vraag. Ze kregen letterlijk het antwoord dat het "geen enkel probleem" was.
Bron: http://issuu.com/metrotime/docs/metro_nl_20141024/4

Je moet al bijna in een grot leven, zonder internettoegang, om niet te merken hoe onderzoek na onderzoek en mediastorm na mediastorm het thema racisme blijven oprakelen. Waarom zijn het dan opvallende resultaten als blijkt dat er wel degelijk racisme is?! Journalisten en politici blijven maar uit de lucht vallen.
Maar goed, zij houden tenminste nog de schijn op. Er zijn er ook die racisme 'relatief' noemen, die doen alsof 'het' antiracismediscours oppervlakkig en fout is of die helemaal frontaal in de aanval gaan als er racisme aangeklaagd wordt.

Blanke daders en zwarte slachtoffers

Er zijn structurele verschillen in hoe Amerika omgaat met blanken en zwarten. James Holmes, die in 2012 in een bioscoop een bloedbad aanrichtte, werd gewoon in de boeien geslagen. Michael Brown, die niet snel genoeg op het voetpad ging lopen toen de politie dat beval, werd daarentegen op klaarlichte dag doodgeschoten. In het eerste geval vroegen de media zich alleen maar af hoe zo'n intelligente jongen tot zo'n monsterlijke daad in staat was. De familie van Brown moet zich ondertussen uitsloven om in te gaan tegen een karaktermoord. (Hij poseerde ooit uitdagend voor een foto! Hij had snoep gestolen!)

Dit zijn geen alleenstaande gevallen. Blanke daders worden zowel door de politie als door de media veel voorzichtiger aangepakt dan zwarte slachtoffers. De Huffington Post zette een hele reeks krantenkoppen naast elkaar, en de teneur is heel duidelijk. Onder het artikel staan bovendien nog een aantal links naar andere nieuwssites, waar al gelijkaardige verhalen gepubliceerd zijn.

Greg Howard, een Amerikaanse journalist en redacteur, schreef er een artikel over dat vertaald werd door De Wereld Morgen: 'Amerika is niet voor zwarte mensen'. Het gaat in hoofdzaak over de dood van Michael Brown, en welke rol systematisch racisme en de militarisering van de politie daarin speelden. Het incident is het zoveelste waarbij een ongewapende zwarte man gedood wordt door de politie, én het zoveelste waarbij het slachtoffer gedemoniseerd wordt. "Er zijn redenen waarom blanke wapenrechtenactivisten kunnen binnenwandelen in een Chipotle-restaurant met een groot geweer en slechts beschouwd worden als onhandige hinderpalen, terwijl ongewapende zwarte mannen gedood worden omdat ze naar hun portemonnee of gsm grijpen of omdat ze een speelgoedgeweer dragen."

Kritische vragen maken nog geen kritisch interview

De roddelpers doet af en toe alsof ze mensen 'het vuur aan de schenen legt'. Alleen zijn ze niet geïnteresseerd in diepte-interviews. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het volgende fragment uit Dag Allemaal.

Woehoe, een stoute vraag over een ruime vergoeding van een politicus! Of beter: een stoute opmerking, want een vraag wordt er niet gesteld. Hohoho! Stout!

Het is Verhofstadts partijgenoot Herman Decroo die antwoordt. Of beter: 'antwoordt', mét aanhalingstekens. Hij reageert niet op wat er gezegd is, hij begint over iets vergelijkbaars. Geeft hij uitleg waarom die bedragen zo hoog zijn? Verdedigt hij waarom politici eindeloos mogen cumuleren en een gepensioneerde bouwvakker al bijna gestraft wordt als hij zijn kinderen helpt verbouwen? Niets. 'Dat zijn geen geheime bedragen', en daar kunnen we het mee doen.

De interviewer heeft het niet zo goed door, of was blijkbaar toch niet zo stout als gedacht. Hopla: ander onderwerp.


Nee, dan is het Knack-interview met Liesbeth Homans over racisme stukken beter. De interviewer is hier wél aandachtig aan het luisteren, reageert zelfs wanneer Homans over iets anders begint, en confronteert haar met feiten en tegenargumenten. Zozeer zelfs dat het bijna meer een discussie is dan een interview - maar het is daardoor wel stukken interessanter!

Zelfkritische media

Nieuwsmedia beschuldigen van gebrek aan nuance, van gebrek aan bronnenkritiek, van racisme en seksisme, het is allemaal heel gemakkelijk. Je vindt ook bijna dagelijks voorbeelden van al die zonden. Gelukkig weten ze dat soms ook van zichzelf, en proberen ze hier en daar iets beter te doen. De Standaard nam bijvoorbeeld een ombudsman in dienst, die regelmatig interessante stukjes schrijft over wat hemzelf en/of lezers opgevallen is. Twee voorbeelden die je zeker eens moet bekijken:

"Wij, die sommige namen niet kunnen uitspreken" - over (crypto)racisme en wij-zij-denken
http://www.standaard.be/cnt/dmf20140422_008

"Eerst schreeuwen, dan terugkrabbelen" - over misleidende titels
http://www.standaard.be/cnt/dmf20140422_01077226

Jon Stewart van Comedy Central doet ook geregeld zijn duit in het zakje. In dit filmpje klaagt hij aan hoe mannen en vrouwen in de politiek verschillend behandeld worden door de media.
http://www.salon.com/2014/04/23/must_see_morning_clip_jon_stewart_calls_out_the_rampant_sexism_in_politics/

Valse verontschuldiging voor racisme in De Morgen

De Morgen doet alsof ze nagedacht hebben over hun Obama-'satire' door het een denkfout te noemen. Ze noemen het wel zelf een 'smakeloze grap', maar ze hadden eerst reacties van over heel de wereld nodig voor ze dat door hadden.

"De denkfout die ook ditmaal gemaakt werd, is de overtuiging dat racisme algemeen niet meer aanvaard wordt en dat er dus veilig mee kan gelachen worden. Het kan als absurde grap bedoeld zijn om een zwarte president te doen veranderen in een aap, maar te licht wordt hier vergeten dat, met name in de VS, de schandelijke gelijkstelling tussen zwarten en apen nog geregeld opduikt."
http://www.demorgen.be/dm/nl/16340/Media/article/detail/1826785/2014/03/24/Is-De-Morgen-racistisch.dhtml 

Hoezo, racisme wordt algemeen niet meer aanvaard? Uit welk hol komen die mensen gekropen? En 'met name in de VS'?! Nog niet zo lang geleden gebeurde het ook nog een paar keer in Italië, ook met politici en bovendien door politici. Daar schreven ze trouwens zelf nog een artikel over. Of de racistische spreekkoren in het voetbal: ook vergeten?

En dan nog iets. Als iets algemeen niet aanvaard wordt, lijkt me dat een reden te meer om er niet mee te lachen. Racisme 'om te lachen' blijft racisme.

"Wij pleiten in dit geval schuldig aan slechte smaak. Met even grote overtuiging als altijd blijven wij ons aan de kant scharen van al wie tegen elke vorm van racisme strijdt."

Met andere woorden: "We hebben wat 'elke vorm van racisme' betekent, en we pleiten helemaal nergens schuldig aan".

Werkloosheid als gevolg van je thuistaal?!

België doet het slecht in de strijd tegen discriminatie en racisme. Daarvoor werden we - nog maar eens! - op de vingers getikt door de VN. De Brusselse OCMW's illustreren ondertussen hoe dat in zijn werk gaat. Een op de twee Brusselse jongeren is werkloos, en dat is een groot probleem. Maar wat is de grote oorzaak? Dat veel van die jongeren thuis een andere taal spreken dan op school. Discriminatie? Nooit van gehoord. Een 'werklozenindustrie' die er baat bij heeft dat mensen in de werkloosheid blijven hangen? Nee hoor. Structurele benadeling van wie als vreemdeling gezien wordt, zelfs al zijn ze van de derde generatie en dus hier opgegroeid, en zowel in het onderwijs als op de arbeidsmarkt? Niets van dat alles: het moet aan de 'migranten' liggen. En het is een hopeloze zaak, want "Als we die niet op jonge leeftijd meekrijgen, is het op hun achttiende eens zo moeilijk om ze aan een job helpen".

http://www.demorgen.be/dm/nl/989/Binnenland/article/detail/1800096/2014/02/25/Brusselse-OCMW-s-De-sociale-situatie-staat-hier-op-ontploffen.dhtml

Blank is default

Dit gaat niet over een krantenartikel of een ander nieuwsmedium, maar het had gekund. Het toont in ieder geval iets aan over het standpunt dat mensen soms innemen, zonder erbij stil te staan welk standpunt dat precies is of wie ze allemaal uitsluiten met hun 'onschuldige' foutjes. Blijkbaar is haken een blanke bezigheid.

'Schuldbewust' Haribo genereert golf van racistische verdachtmakingen

Snoepjesfabrikant Haribo laat weten dat ze hun Skipper Mix aanpassen. Dat zakje moet een reis rond de wereld verbeelden. Het niet-westerse gedeelte van de wereld wordt vertegenwoordigd door snoepjes die aan primitieve Afrikaanse, Aziatische en inheemse Amerikaanse kunst doen denken. Heel wat klanten klaagden op sociale media aan dat het volgens hen om racistische karikaturen ging. Haribo deed er een maand over, maar besloot uiteindelijk om de zwarte gezichtjes uit de Skipper Mix te halen.

De nieuwsmedia hielden zich allemaal braaf aan het persbericht, en zijn opvallend gelijkgezind in hun eenzijdige verslaggeving. 'Racistisch' staat overal tussen aanhalingstekens, bijvoorbeeld. Je kunt aanvoeren dat er geen veroordeling is wegens racisme en dat het in een juridische context dus om vermeend racisme gaat. Maar dan nog. Zelfs al wil je als krant niet zelf beweren dat de snoepjes racistisch zijn, dan nog horen die aanhalingstekens niet thuis in een zin als "De snoepjes worden als 'racistisch' ervaren". Taalkundig houdt dat niet eens steek.
In de topzoekresultaten op Google staat dat woord maar één keer niet tussen aanhalingstekens: op de Vlaams-radicale blog golfbrekers.be. Zij zetten de aanhalingstekens ergens anders.

Zou er iets geïnsinueerd worden misschien?!

In de verschillende - korte - artikeltjes wordt de stille verdachtmaking wat explicieter. Een enkele keer wordt een van de klagende Twitteraars genoemd, bijna overal elders komt alleen Haribo zelf aan het woord. Hun uitleg volgt het vaste stramien van de valse verontschuldiging: het was onze bedoeling niet, maar we willen toch tegemoetkomen aan de klachten. Voor wie niet weet wat een valse verontschuldiging is: of het je bedoeling was of niet, dat doet er niet toe. Als een dronken bestuurder je kind omver rijdt, dan was dat ook de bedoeling niet - maar dat verandert niets aan het resultaat, hé?

Haribo mist hier trouwens een kans. Als het echt hun bedoeling niet was, en als ze echt begaan zijn met racisme, waarom vervangen ze de gewraakte snoepjes dan niet door andere, door niet-problematische? Ze halen ze er gewoon uit, en daarmee is volgens hen de kous af. Ze bewijzen met andere woorden dat ze niets over de niet-westerse wereld kennen. En hoewel er in heel Europa steen en been geklaagd wordt omdat we 'overspoeld' worden door 'vreemdelingen' slagen ze er blijkbaar niet in om zelfs maar aan één van hen te vragen naar een niet-racistisch, modern alternatief. Tiens tiens. Maar met andere woorden: dan negeren we nog liever de helft van de wereld.

Hier en daar gaan de 'journalisten' nog iets verder dan wat Haribo zelf al verklaart. Het fragmentje hieronder komt uit de Engelse Metro, en lijkt verdacht veel op de zwartepietenheisa in Vlaanderen en Nederland.

De snoepjes 'worden al jaren verkocht' (vergelijk: 'het is traditie'), en kinderen en volwassenen 'houden er zo van' (vergelijk: 'het is een kinderfeest'). De 'vrolijke wereld van Haribo is ondersteboven gehaald'. Hoe vervelend toch, al die mensen met hun lange tenen die ons, brave burgers, zomaar van alles willen afpakken! En dat alleen maar omdat ze alle dagen geconfronteerd worden met discriminatie, gescheld, verdachtmakingen, dreiging met geweld of reëel geweld. Tsss!

Nieuwssites minimaliseren racismeklachten tegen Haribo door 'racistisch' tussen aanhalingstekens te zetten of zich zelfs luidop af te vragen of de snoepjes wel racistisch zijn.