Privilegeperspectief

Dat duizenden - en wereldwijd zelfs miljoenen - mensen in onmenselijke omstandigheden trachten te overleven, en dat de 'beschaafde' wereld openlijk de mensenrechten schendt, daar kraaien in de mainstreammedia niet veel hanen naar. Nee, de 'migrantencrisis', dat is geen schrijnend gebrek aan empathie. Ook geen illustratie van westers egoïsme of het toppunt van white privilege. De 'echte' crisis 'bedreigt' de Vlaamse kustgemeenten.

Waarom is het alleen in Hollywoodfilms dat we verwende kindjes zo graag op hun bek zien gaan, en dat we hen in het 'echte leven' een podium geven en aan hun lippen hangen?

Met cijfers en verdachte labels kun je alles 'bewijzen'

Grote koppen in De Morgen en Knack: meer dan de helft van de Belgische moslims zijn 'fundamentalistisch'. Om te weten of ze die stempel verdienen, moesten ze antwoorden op de volgende vragen:

• 'Moslims zouden moeten terugkeren naar de wortels van het geloof.'
• 'Er is maar één interpretatie van de Koran en elke moslim zou zich daar aan moeten houden.'
• 'De regels van de Koran zijn belangrijker dan de regels van het land waar ik woon.'

Drie keer ja antwoorden en je past in de categorie 'fundamentalistisch'.

Dat die tweede vraag een indicatie kan geven voor fundamentalisme is waar: een fundamentalist hangt inderdaad de oorspronkelijke interpretatie van een overtuiging aan, en dat is dan zogezegd de enige. Maar tegenwoordig is die kwalificatie verdacht: het is geen louter theoretisch begrip meer. Het wordt zoveel gebruikt in de media, en zo goed als uitsluitend in een negatieve context, dat het al automatisch beelden oproept van radicalisering en geweld. Een ander woord voor fundamentalisme is orthodoxie, maar die term is blijkbaar voorbehouden voor christenen. Als paus Franciscus seksueel misbruik in de Kerk aanklaagt, als hij komaf maakt met uiterlijk vertoon en meer focust op nederigheid en armoede, dan is dat nochtans ook fundamentalistisch. Hij wil ook terugkeren naar de wortels van het geloof. En toch ben ik er zeker van dat hij geen mensen wil stenigen of verkopen, terwijl dat evengoed in de Bijbel staat.

De derde vraag is gewoon ridicuul. Heilige boeken schrijven voor dat je een goede mens moet zijn. Dat vind je niet in wetten. Zijn de regels van de Thora, de Bijbel en de Koran dus belangrijker dan de regels van het land waar je woont? In dit geval wel, ja. En voor de ongelovigen: zelfs de ongeschreven Gulden Regel is belangrijker dan de wetten van om het even welk land. Ben je daarom een fundamentalist? In de oorspronkelijke en theoretische betekenis van dat woord misschien, maar niet als je er direct bommengordels en kalashnikovs bij fantaseert. Anderzijds: het GO! vindt zijn eigen hoofddoekenverbod blijkbaar ook belangrijker dan de Universele Rechten van de Mens, met onder andere de vrijheid van godsdienst en van godsdienstbeleving, ook in het openbaar.

In het artikel op de Knack-site staat verder wat meer duiding bij dan op demorgen.be:

"De Belgische moslims scoorden ook hoog op vlak van vijandigheid tegen andere groepen: 60 procent wil geen homoseksuele vrienden, 56,7 procent vindt joden niet te betrouwen. 63 procent denkt bovendien dat het Westen de islam wil vernietigen. Ruim een derde gaat akkoord met al deze stellingen."

Die eerste twee cijfers kunnen onrustwekkend zijn, maar ze vertellen niet het volledige verhaal. Het is niet omdat je op een enquête invult dat je geen vriend wilt die homoseksueel is, dat je daar in de praktijk ooit iets van laat blijken. En wie zijn de joden? Kijk naar de houding van Israël ten op zichte van Palestina, of naar de fraude in de Antwerpse diamantsector: dat gaat (onder andere) over joden, en het is niet erg verwonderlijk dat er wantrouwen heerst. Opgelet: ook die verklaringen vertellen niet het volledige verhaal. Hoe dan ook: om er al dan niet beleidskeuzes aan te verbinden, moet je meer context kennen.
Maar dat derde cijfer is opvallend, vooral door waar het in de tekst staat. Sla een willekeurige krant open en het gaat over onschuldige moslims die opgepakt worden, over vandalisme tegen moskeeën, over verbale en fysieke bedreigingen tegen vrouwen met een hoofddoek, en noem maar op. Op tv: hoeveel films en series kun je eigenlijk maken over terroristen uit het Midden-Oosten, en de heldhaftige Verenigde Staten die alles wel - met geweld! - zullen oplossen? Het is bijna een wonder dat er nog 37 procent is dat er niet van overtuigd is dat het Westen de islam wil vernietigen. Maar dat wordt voorgesteld alsof die 63 procent vijandig staat tegenover het Westen! De wereld op zijn kop, dus.

Hoe meer nuancering we nodig hebben om met onze samenleving nog iets te bereiken, hoe minder ruimte het 'publieke debat' daarvoor open laat, heb ik de indruk.

Stemmingmakerij door wazige verbanden

Het Belang Van Limburg zette gisteren (16 december 2014) een dubieus artikeltje online onder de titel 'Na Zwarte Piet: ook kerststallen worden verboden'. Er zitten al twee fouten in die titel: Zwarte Piet is niet verboden; en kerststallen worden niet verboden. Bovendien gaat het ene over Nederland en het andere over Frankrijk, dus de twee hebben niets met elkaar te maken.

Waar gaat het over? In Frankrijk staan er kerststallen in openbare gebouwen en op plaatsen die staatseigendom zijn. Nochtans is in Frankrijk grondwettelijk verankerd dat de staat gelaïciseerd is. Dat betekent het volgende:

Laïcisme (Frans: laïcité) is een situatie waarin kerk en staat zijn gescheiden, waarbij de staat zich niet bemoeit met de Kerk, en de Kerk niet met de staat, en waarin bovendien uitingen van religieuze overtuiging in het publieke domein (zoals overheidsgebouwen en openbare scholen) verboden zijn. (Bron: WikiPedia)

Met andere woorden: het is niet omdat er nu pas een rechter een uitspraak doet over die kerststallen dat ze verboden worden. Ze waren het eigenlijk al. Alleen blijkt nu pas dat die laïcité niet alleen dient om moslima's met een hoofddoek te pesten, en daar worden mensen boos om. Zowel conservatieven als 'linkse rakkers', volgens het artikel. Dat tweede label is weinig objectief, en hoort wat mij betreft niet thuis in een nieuwsartikel.

Er is protest tegen de figuur van Zwarte Piet omdat het een racistische karikatuur is. Om het Sinterklaasfeest voor iedereen plezant te maken, wordt er dus voorgesteld om een en ander te wijzigen op het vlak van uiterlijk, kledij en eventueel ook karakter. Dat protest gelijkstellen aan klachten van niet-katholieken tegen symbolen van de katholieke godsdienst in staatsgebouwen, is feitelijk fout en journalistiek oneerlijk. Bovendien gaat over zelfs over verschillende landen. Het resultaat is stemmingmakerij: "Kijk toch hoe 'ze' onze cultuur en onze feesten aanvallen!"

Eenzijdige perspectieven

Geen 'debat' verhit zo de gemoederen als de Zwarte Pietendiscussie. De media - en heel wat opiniemakers - blijven daarbij heel hard in één perspectief zitten: Zwarte Piet is 'van ons'. 'We' weigeren dan ook massaal de nieuwe Sinterklaasliedjes te zingen. De vraag om aanpassing komt volgens die artikels zelden of nooit van 'voorstanders van een divers en inclusief feest' maar van 'tegenstanders van Zwarte Piet'. Zo wordt de indruk gewekt dat het niet om aanpassingen of veranderingen zou gaan, maar om een aanval en om afschaffing van de Pietenfiguur op zich. Of het om racisme gaat, is een vraag die bijna uitsluitend aan blanke mensen gesteld wordt: zie bijvoorbeeld Reyers Laat en TerZake. Mensen met een zwarte huidskleur zijn blijkbaar moeilijk te vinden, tenzij ze voor Zwarte Piet zijn. Meer zelfs: die enkelingen vegen de discussie blijkbaar van tafel. Nog liever een moslim die het probleem niet ziet dan de woordvoerder van het Afrikaans Platform, dus, terwijl die laatste zowel door zijn persoonlijke ervaring als door zijn functie een veel logischer gesprekspartner is.

In dat soort sfeer krijgen we titels zoals die van het Algemeen Dagblad: "Hoe houden we het gezellig?" (mijn cursivering - bb) Dat is niet de vraag. Voor heel wat mensen is het niet gezellig, en dat proberen ze al een paar decennia duidelijk te maken. Hoe maken we het gezellig, zou dat dus moeten zijn. En één ding is zeker: alvast niet door geweld tijdens betogingen of doodsbedreigingen.

Acties met twee maten en twee gewichten

De besparingsplannen van de VRT lokken reactie uit. Dat Delhaize een aantal winkels sluit, maakt heel wat mensen ongerust. De vakbonden schieten dan ook in actie: ze plannen acties, ze gaan actie voeren, en ze kondigen dat aan.

Iets helemaal anders: in 2015 komt er een verbod op onverdoofd slachten. Moslims zijn daar niet gelukkig mee, want dat maakt deel uit van hun traditie. Dat ze die niet graag veranderen, is normaal - kijk maar naar de buitenproportionele reacties tegen elke suggestie dat we iets zouden veranderen aan Zwarte Piet. Maar als moslims acties aankondigen, is er natuurlijk direct dreiging. Een betoging van moslims, daar moet toch zeker wel terreur van komen?! Vandaar dan ook de 'evidente' keuze voor een foto met een impressie van de slachting die ze kunnen aanrichten.

Bron: http://m.nieuwsblad.be/cnt/dmf20141005_01304121

Blanke daders en zwarte slachtoffers

Er zijn structurele verschillen in hoe Amerika omgaat met blanken en zwarten. James Holmes, die in 2012 in een bioscoop een bloedbad aanrichtte, werd gewoon in de boeien geslagen. Michael Brown, die niet snel genoeg op het voetpad ging lopen toen de politie dat beval, werd daarentegen op klaarlichte dag doodgeschoten. In het eerste geval vroegen de media zich alleen maar af hoe zo'n intelligente jongen tot zo'n monsterlijke daad in staat was. De familie van Brown moet zich ondertussen uitsloven om in te gaan tegen een karaktermoord. (Hij poseerde ooit uitdagend voor een foto! Hij had snoep gestolen!)

Dit zijn geen alleenstaande gevallen. Blanke daders worden zowel door de politie als door de media veel voorzichtiger aangepakt dan zwarte slachtoffers. De Huffington Post zette een hele reeks krantenkoppen naast elkaar, en de teneur is heel duidelijk. Onder het artikel staan bovendien nog een aantal links naar andere nieuwssites, waar al gelijkaardige verhalen gepubliceerd zijn.

Greg Howard, een Amerikaanse journalist en redacteur, schreef er een artikel over dat vertaald werd door De Wereld Morgen: 'Amerika is niet voor zwarte mensen'. Het gaat in hoofdzaak over de dood van Michael Brown, en welke rol systematisch racisme en de militarisering van de politie daarin speelden. Het incident is het zoveelste waarbij een ongewapende zwarte man gedood wordt door de politie, én het zoveelste waarbij het slachtoffer gedemoniseerd wordt. "Er zijn redenen waarom blanke wapenrechtenactivisten kunnen binnenwandelen in een Chipotle-restaurant met een groot geweer en slechts beschouwd worden als onhandige hinderpalen, terwijl ongewapende zwarte mannen gedood worden omdat ze naar hun portemonnee of gsm grijpen of omdat ze een speelgoedgeweer dragen."

Ocharme... of wacht eens?

Oeioei, grote verzuchtingen in Het Nieuwsblad: in Harelbeke sluit een schooltje, waardoor ook twee verenigingen een ander onderkomen moeten zoeken. Uiteraard is het jammer: er zijn ouders die een andere school moeten zoeken, leerkrachten die ander werk moeten zoeken, en dus ook verenigingen die een andere plaats moeten zoeken om bijeen te komen. Heel vervelend. 

Maar dan: 'Onze grootste angst is waar geworden. Waar moeten we nu met al ons materiaal naartoe?'

Wat denk je nu?

Schande! Waar is dat gemeentebestuur mee bezig? Houden ze dan nergens rekening mee?!

Of:

Het is een f***ing kaartersclub! Hoezo, 'al ons materiaal'?! Twintig kaartspellen en twintig tafelmatjes kunnen in een f***ing curverbak, en dan heb je nog plaats over! Is dat een vereniging voor daklozen, misschien?!

Het is jammer dat iets dat jammer is maar met zulke non-problemen in de media moet komen. Straks nemen de mensen al die verzuchtingen niet meer ernstig. Toch?

'Problemen met illegalen'

Het staat er schijnbaar achteloos, en mensen lezen het zonder er zich vragen bij te stellen. Als iemand er al bij stilstaat, is het omdat het hun vooroordeel bevestigt: "Zie je wel? Altijd problemen met die illegalen." Maar wat voor een vreemde vaststelling zit er in dat zinnetje? Problemen met illegalen, wat moeten we ons daarbij voorstellen? Als die mensen amok maakten, dan waren het problemen met amokmakers. Als ze voor geluidsoverlast zorgden, dan zijn het problemen met lawaaimakers. Hoe kan hun 'illegaliteit' overlast veroorzaken? Bestaat er een allergie die opkomt bij contact met mensen zonder papieren? Veroorzaakt het levensverhaal van die mensen pijn bij willekeurige mensen in hun nabijheid?

'Schuldbewust' Haribo genereert golf van racistische verdachtmakingen

Snoepjesfabrikant Haribo laat weten dat ze hun Skipper Mix aanpassen. Dat zakje moet een reis rond de wereld verbeelden. Het niet-westerse gedeelte van de wereld wordt vertegenwoordigd door snoepjes die aan primitieve Afrikaanse, Aziatische en inheemse Amerikaanse kunst doen denken. Heel wat klanten klaagden op sociale media aan dat het volgens hen om racistische karikaturen ging. Haribo deed er een maand over, maar besloot uiteindelijk om de zwarte gezichtjes uit de Skipper Mix te halen.

De nieuwsmedia hielden zich allemaal braaf aan het persbericht, en zijn opvallend gelijkgezind in hun eenzijdige verslaggeving. 'Racistisch' staat overal tussen aanhalingstekens, bijvoorbeeld. Je kunt aanvoeren dat er geen veroordeling is wegens racisme en dat het in een juridische context dus om vermeend racisme gaat. Maar dan nog. Zelfs al wil je als krant niet zelf beweren dat de snoepjes racistisch zijn, dan nog horen die aanhalingstekens niet thuis in een zin als "De snoepjes worden als 'racistisch' ervaren". Taalkundig houdt dat niet eens steek.
In de topzoekresultaten op Google staat dat woord maar één keer niet tussen aanhalingstekens: op de Vlaams-radicale blog golfbrekers.be. Zij zetten de aanhalingstekens ergens anders.

Zou er iets geïnsinueerd worden misschien?!

In de verschillende - korte - artikeltjes wordt de stille verdachtmaking wat explicieter. Een enkele keer wordt een van de klagende Twitteraars genoemd, bijna overal elders komt alleen Haribo zelf aan het woord. Hun uitleg volgt het vaste stramien van de valse verontschuldiging: het was onze bedoeling niet, maar we willen toch tegemoetkomen aan de klachten. Voor wie niet weet wat een valse verontschuldiging is: of het je bedoeling was of niet, dat doet er niet toe. Als een dronken bestuurder je kind omver rijdt, dan was dat ook de bedoeling niet - maar dat verandert niets aan het resultaat, hé?

Haribo mist hier trouwens een kans. Als het echt hun bedoeling niet was, en als ze echt begaan zijn met racisme, waarom vervangen ze de gewraakte snoepjes dan niet door andere, door niet-problematische? Ze halen ze er gewoon uit, en daarmee is volgens hen de kous af. Ze bewijzen met andere woorden dat ze niets over de niet-westerse wereld kennen. En hoewel er in heel Europa steen en been geklaagd wordt omdat we 'overspoeld' worden door 'vreemdelingen' slagen ze er blijkbaar niet in om zelfs maar aan één van hen te vragen naar een niet-racistisch, modern alternatief. Tiens tiens. Maar met andere woorden: dan negeren we nog liever de helft van de wereld.

Hier en daar gaan de 'journalisten' nog iets verder dan wat Haribo zelf al verklaart. Het fragmentje hieronder komt uit de Engelse Metro, en lijkt verdacht veel op de zwartepietenheisa in Vlaanderen en Nederland.

De snoepjes 'worden al jaren verkocht' (vergelijk: 'het is traditie'), en kinderen en volwassenen 'houden er zo van' (vergelijk: 'het is een kinderfeest'). De 'vrolijke wereld van Haribo is ondersteboven gehaald'. Hoe vervelend toch, al die mensen met hun lange tenen die ons, brave burgers, zomaar van alles willen afpakken! En dat alleen maar omdat ze alle dagen geconfronteerd worden met discriminatie, gescheld, verdachtmakingen, dreiging met geweld of reëel geweld. Tsss!

Nieuwssites minimaliseren racismeklachten tegen Haribo door 'racistisch' tussen aanhalingstekens te zetten of zich zelfs luidop af te vragen of de snoepjes wel racistisch zijn.

'Overlast'

Nobel initiatief in Antwerpen: het stadsbestuur gaat samenwerken met de Stichting Barka om aan lager wal geraakte Poolse immigranten terug naar hun thuisland te begeleiden. De Stichting maakt er ook werk van om die mensen - die nog altijd de Poolse nationaliteit hebben - opnieuw te integreren in Polen.

Nobel initiatief, maar Liesbeth Homans zou Liesbeth Homans niet zijn als ze een kans laat liggen om slachtoffers te blameren. Mensen die hun land - en dus: alles wat ze kennen - achterlaten om elders te proberen een toekomst op te bouwen, dat zijn geen mensen maar 'overlastplegers'. In plaats van ergens te gaan wonen, werk te vinden en een gelukkig gezinnetje te stichten, durven die inwijkelingen hier zomaar op straat te gaan leven, alcoholproblemen te ontwikkelen en 'soms' criminele feiten te plegen. Overlast! Laat dus maar duidelijk zijn, zal Schepen van Asociale Zaken Homans gedacht hebben, dat het stadsbestuur geen 'mensen wil helpen'. Nee nee: het doel is overlast bestrijden! Voilà!

Politieke oorlogsverslaggeving

In de politieke verslaggeving wordt nogal eens overdreven. Politici zijn het blijkbaar niet meer gewoon 'oneens' met elkaar, en ze gaan ook niet meer in discussie. Tegenwoordig 'sneren' ze allemaal naar elkaar, staan ze met getrokken messen tegenover elkaar, lusten ze elkaar rauw, enzovoort.

Vandaag stond er iets soortgelijks in de kranten: Reynders nagelt buitenlandse diplomaten aan schandpaal. Wat zoveel (of zo weinig) betekent als: hij heeft bekendgemaakt welke ambassades hun boetes niet betalen. Volgens het artikel heeft hij dus niet eens echt namen genoemd. Bovendien ging het niet eens om een eigen initiatief, zoals de titel suggereert, maar om een reactie op een vraag van Open Vld-senator Martine Taelman.


Bron:
http://www.demorgen.be/dm/nl/5036/Wetstraat/article/detail/1763953/2013/12/26/Reynders-nagelt-buitenlandse-diplomaten-aan-schandpaal.dhtm

Verdachtmakingen

Kijk eens aan, hoe efficiënt: in vier zinnetjes is elke Oost-Europeaan verdachtgemaakt. Als het nog geen crimineel is, dan is het een potentiële crimineel. Niet alleen komen ze "ons werk afpakken", ze komen "ook nog eens ons huis leegroven"!

Alsof mensen die naar hier komen om te werken zo makkelijk te verleiden zijn tot een leven als inbreker. Alsof mensen tout court staan te springen om zich in de criminaliteit te storten.

En als we mensen eens kansen gaven in plaats van hen op voorhand al uit te sluiten? Of nog beter: als we er al eens van uitgingen dat we het over ménsen hebben, zoals jij en ik, die net als iedereen op zoek zijn naar een goed leven, naar iemand om graag te zien en een gezin mee te stichten, en naar een toekomst voor hun kinderen?

Bron: http://www.standaard.be/cnt/dmf20131220_00897667
(alleen voor abonnees of met een dagticket)

In de online versie is de verdachtmaking wel geschrapt: http://www.standaard.be/cnt/dmf20131220_057.

Slogans met slogans bestrijden

Johan Van Overtveldt, economisch adviseur bij de N-VA en docent economie aan de Universiteit Hasselt, schreef een heel bijzondere opiniebijdrage voor De Standaard. Nog bijzonderder is dat De Standaard ze publiceerde. Of het moet zijn dat ze hopen op reactie, want de bijdrage heeft geen inhoud en is dus bijzonder makkelijk te bekritiseren.

Eerst wordt de tegenstander geïdentificeerd, en onmiddellijk wordt de aanval ingezet. Termen als 'afschilderen' en 'aandraven' zijn geen objectieve vaststellingen: je schept al meteen een sfeer. Het stukje over wat beide heren gedacht hebben, is nog meer stemmingmakerij. Iedereen weet dat Stalin een dictator was, dus Van Overtveldt rekent erop dat de vergelijking Goossens en Maly in een kwalijk daglicht stelt, maar heeft neoliberalisme iets met stalinisme te maken? Het eerste gaat over ieder voor zichzelf en het recht van de sterkste, het tweede over collectivisme en (in theorie) iedereen gelijk voor de wet. Er zijn ismen die meer in aanmerking kwamen, maar die zorgden waarschijnlijk niet voor de beoogde sfeer.

Let wel: Van Overtveldt wil slogans laten voor wat ze zijn en focussen op de inhoud.

De verankering van een degelijk en duurzaam sociaal-economisch beleid kan niet binnen de Belgische structuur. Waarom niet? Geen antwoord.

De regering-Di Rupo schoot tekort. Hoe? Geen antwoord.

Dat 'tekortschieten' is een 'finaal bewijs' dat een degelijk en duurzaam sociaal-economisch beleid niet kan binnen de Belgische structuur. Hoezo? Geen antwoord.

Klopt die verwijzing naar het concurrentievermogen en de publieke financiën eigenlijk wel? Misschien, daarvoor ken ik er te weinig van, maar Van Overtveldt geeft alleszins geen uitleg. Wat ik wel weet, is dat er veel meer (potentiële) werknemers zijn dan ondernemers, en dat zij niet vermeld worden. Heeft het beleid dan wél gewerkt voor die mensen, of is Van Overtveldt niet in hen geïnteresseerd?

De PS weegt zwaar door (hoe?), en dat verklaart het falende beleid (hoe?).

'PS-conservatisme' en 'PS-archaïsme'? Zijn socialisten niet per definitie progressief? Waarom de PS niet? En is dat nu niet 'met termen komen aandraven'? Het zijn trouwens ismen: rijmt dat nu ook niet op neostalinisme?

'Retour de la décadence', begot. En niet alleen 'heilloze stop-go-situatie', maar 'compleet' heilloos. Tjonge jonge.

Gelukkig biedt het model van de N-VA de beste garanties om de minstbedeelden te redden. Hoe? En waarom is dat de beste garantie? In vergelijking waarmee? Geen antwoord, geen antwoord, geen antwoord.

De globale belastingdruk, gaat dat dan wél over werknemers? En over ondernemers?

'Verder' opdrijven veronderstelt dat ze nu al opgedreven wordt, en dat de regering dat nog van plan is. Wie heeft de cijfers over de 'globale' belastingdruk die aantonen dat dit verhaal klopt?

Voor mij is de dooddoener der dooddoeners "onderzoek wijst uit", omdat daar zelden een bron bij staat. Dat dient alleen maar om te verdoezelen dat het 'van horen zeggen' komt. "De geschiedenis leert" doet hier net hetzelfde. Welke geschiedenis?

Tranendal? Levensgevaarlijk? Vanuit een democratisch oogpunt? Termengooierij.

Saneren, betekent dat niet hetzelfde als 'jobs schrappen'? Hoe leidt dat dan tot méér jobs? En welke cijfers bewijzen dat verlichting van de fiscale druk leidt tot meer jobs en hogere economische groei?

Kort samengevat: "De tegenstanders doen aan stemmingmakerij, dus hier is wat andere stemmingmakerij, en ik was laatst aan het woord, dus voorlopig ben ik de winnaar in dit spelletje."


Bron: http://www.standaard.be/cnt/dmf20131220_00897585
(alleen voor abonnees of met een dagticket)