Over dassen, slecht Nederlands en een foute zondenbok

Je zou Metro van slechte wil kunnen beschuldigen. 'Rogue One' heeft een vrouw in de hoofdrol en bewijst dat dat geen obstakel is voor (financieel) succes. Zo doorprikt de prent een hardnekkige Hollywoodmythe. De titel van dit artikel insinueert nu dat de film Disney ten gronde richtte. Met een omzet van 14,8 miljard dollar is dat nochtans alles behalve het geval.

Als er al iets of iemand Disney de das omdeed, was het orkaan Matthew. 'Rogue One' bracht geld op, Matthew bracht alleen maar schade toe, en toch is het niet de orkaan die de titel haalt. Met wat slechte wil kun je opmerken dat de misogynie van Metro wel érg ver gaat. Oké, misschien wel met véél slechte wil. Maar toch.

Maar voor de duidelijkheid: er is dus niemand de das omgedaan. 'Minder winst dan verwacht' is hooguit tegenslag. De das uit die uitdrukking zou verwijzen naar de strop van een galg. Als je een bedrijf de das omdoet, zou het op z'n minst failliet moeten zijn. Ferm overdreven titel dus.

https://onzetaal.nl/taaladvies/iemand-de-das-omdoen

"Het maakt niet uit" - artikels waarin Knack wél tegen seksisme ingaat

Ik ben niet altijd fan van wat er in Knack verschijnt. (Dat geldt voor de meeste kranten en tijdschriften, maar dat doet er hier even niet toe.) Onlangs gaf ik daar nog een voorbeeld van, dat ik ondertussen op aangeven van een redactrice nog aanvulde. Ik had me namelijk onzorgvuldig uitgedrukt, al stelde de aanvulling zelf niet zoveel voor.

Dat gezegd zijnde: ik zou het nu anders aanpakken. Het blijft een feit dat er - veel - ruimte is voor verbetering, maar goede inspanningen moeten aangemoedigd worden. Ik had me trouwens al voorgenomen om meer voor die invalshoek te kiezen, maar het is nu eenmaal makkelijker om kritiek te hebben. Het is ook nodig om kritiek te hebben, want verandering komt er niet vanzelf, maar we mogen gerust meer oog hebben voor wat goed is. Bij dezen: deze twee artikels vond ik geweldig.


Het maakt geen bal uit welke blazer Patricia Ceysens in het parlement droeg (06/02/15)

"Jawel, de blazer viel allicht op tussen de meer conventionele jasjes die politici doorgaans frequenteren, maar een artikel vond ik het kledingstuk niet waard. Niet omdat het ding so last season is, niet omdat Ceysens' styling fout zat (integendeel, die ingetogen combinatie met crewneck en hemdskraag? Goeien bal Pats!) maar simpelweg omdat ik er het nieuws niet van inzie. Vrouw staat op en kleedt zich aan om naar haar werk te gaan. Et alors?"

Het doet er niet toe hoe fantastisch Caitlyn Jenner er nu uitziet (02/06/15)

"Bruce stond nog geen uur bekend als Caitlyn of ze werd al geconfronteerd met één van de meest inherente dingen aan het vrouw zijn: op uiterlijk beoordeeld worden.(...)Ter verduidelijking: de reden waarom Caitlyn Jenner op de cover van Vanity Fair staat (de Kardashianmarketingmachine terzijde gelaten) is omdat haar verhaal getuigt van moed en kracht. Omdat het een verhaal van hoop is, van een zoektocht naar identiteit die voor heel wat mensen in onze samenleving herkenbaar is. Ook als Caitlyn Jenner geen mooie vrouw was (geworden), had ze die coverpagina verdiend en ongetwijfeld ook gekregen."

Over het redactiestandpunt van Knack over seksisme in filmjournalistiek

Voor wie niet goed oplet, geeft dit fragmentje uit de Knack-nieuwsbrief van 30 mei 2015 hoop.

Er is inderdaad heel wat seksisme in de manier waarop acteurs en actrices benaderd worden. De actie #AskHerMore van The Representation Project is een poging om journalisten aan te sporen betere vragen te stellen aan vrouwen. Toen Amy Poehler er dit jaar extra aandacht voor vroeg naar aanleiding van de Golden Globes zag je zelfs hier en daar dingen bewegen. Dus ja, het is een raadsel, en het is goed dat Knack daar de aandacht op vestigt.

Anderzijds: de Golden Globes waren een feministisch hoogtepunt (al kwam er wel kritiek op een racistische sketch met Margaret Cho als het stereotype van een Noord-Koreaanse vrouw). Besteedde Knack daar toen aandacht aan? Nee hoor. In hun nieuwsbrief stond alleen dit.

Pot en ketel, splinter en balk. 

Nog recenter: toen in Cannes een relletje uitbrak omdat vrouwen zonder hakken niet binnen mochten, vond Weekend Knack dat een reden om een fotospecial te publiceren. Over hakken, en de garderobeproblemen die ze soms veroorzaken. 

Edit 5 juni 2015: Het klopt blijkbaar niet dat Knack geen aandacht besteedde aan #AskHerMore. In hun nieuwsbrief beperkten ze zich tot de modecommentaren, maar op de website staat ook een miniartikeltje waarin ze tien vragen bedenken voor de campagne. Die vragen ook effectief stellen ware interessanter geweest, maar kom. Babystapjes, hé.

Gegenderd en heteronormatief taalgebruik

Vrouwen die met hun man willen praten, doen dat om delicate onderwerpen te bespreken. Ze klampen hun man daarbij vast en ze vallen hem lastig. Mannen daarentegen slaan graag een praatje, en in de auto zijn ze in de mood voor een diepgaand gesprek. Opvallende verschillen.
Ook opvallend: hoewel het 'onderzoek' zowel over mannen als over vrouwen gaat, is het artikel opgevat als relatieadvies voor vrouwen. Vrouwen in een heterorelatie, bovendien.

Seksisme müss sein, blijkbaar

Ongelofelijk hé: alweer een reclamecampagne die veroordeeld wordt omdat ze seksistisch is en vrouwen als objecten behandelt, maar wat doet Metro? Uiteraard de affiche afbeelden bij het artikel. Want wie is die Jury voor Ethische Praktijken dat ze 'ons' zal verhinderen om naar naakt vrouwenvlees te kijken?

De ene 'pikante' affiche is de andere niet

'Pikant' is een woord dat te veel gebruikt wordt. Zo gaat de betekenis ervan verloren, want het wordt in heel verschillende contexten gebruikt.

Was de affiche van de E3-prijs in Harelbeke pikant? Nee: dat was ondubbelzinnig oubollig seksisme. Je reclame is niet prikkelend als mensen er geprikkeld op reageren. Een mannenhand die ongevraagd in een vrouwenkont knijpt, terwijl nergens uit blijkt dat de vrouw daar toestemming voor geeft of er geen probleem mee heeft: dat is ongewenste intimiteiten banaliseren. Wielrennen heeft ook niets met ongewenste intimiteiten te maken.

Bron: www.scoutsharelbeke.be

Is de affiche van de meisjesscouts van Harelbeke pikant? Voor mij niet, want ik val niet op zulke jonge meisjes. Voor de meisjes zelf zal de fotoshoot ongetwijfeld een heel spannend moment geweest zijn, maar het blijft wel speels. Ze kozen er zelf voor om zo op foto te staan, het is een groepsactiviteit waar ze allemaal aan meedoen (en dus niet alleen degenen met 'ideale maten'). Zelfs al maakt ook deze reclame gebruik van naakte stukken vrouwenlichaam, het is moeilijk om er seksisme in te zien. Het kan wel, omdat ze gebruikmaakt van de heteroseksuele 'male gaze'. Maar het gaat over een fietsrally van een scoutsgroep, en we zien scoutsmeisjes fietsen. Het maakt ook geen allusie op seksualiteit, laat staan op mannelijk entitlement dat zich de seksualiteitsbeleving van vrouwen wil toe-eigenen. Zijn er dus duidelijke verschillen? Jazeker!






Opvallend hé, dat een jeugdbeweging er beter in slaagt om een origineel campagnebeeld te bedenken dan een dik betaald reclamebureau? Wel gek dat WTV-Focus de scoutsaffiche een 'duidelijke knipoog naar de affiche van de E3 Harelbeke' noemt, terwijl ze al veertien dagen eerder gelanceerd werd.

"Mag het dan nu weer over sport gaan?"

2003. Wielrenner Peter Sagan wordt 'maar' tweede in de E3-prijs en probeert dan maar op een andere manier het nieuws te halen: door in het achterwerk van een bloemenmeisje te knijpen. De beelden gaan de wereld rond.

Reactie van dat bloemenmeisje:

"Op zo'n manier wil je de wereldpers echt niet halen", zegt de vrouw.
Zowel voor haar als voor haar vriend mag de hetze stilaan stoppen. "Het is niet plezant. Onmiddellijk na de wedstrijd kreeg hij al een resem sms'jes. Hij bleef er gelukkig rustig onder."
http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/binnenland/1.1592660

Reactie van Sagans ploegleider:

Ploegleider Roberto Amadio omschreef het als volgt: Peter mag dan wel nog jong zijn, maar hij moet begrijpen dat zoiets totaal ongepast is, een echte stommiteit. Een boete of andere straf komt er niet, Peter zal nu zijn lesje wel al geleerd hebben zeker.
http://www.wielernieuws.be/bloemenmeisje-maja-reageert-op-sagans-gedrag/

We zijn nog maar twee jaar later. Het gedrag is nog even ongepast, maar de organisatie van de E3-prijs vindt het toch 'een geslaagde campagne' om het incident nog eens uitgebreid op te rakelen. Zonder haar iets te vragen, ongetwijfeld. Pesten en intimidatie heet dat.

De Vlaamse pers is uiteraard in de wolken: plat seksisme is een ideale manier om op hun Facebookpagina's en websites verhitte discussies te doen losbarsten. Ze noemen die banalisering van ongewenste intimiteiten stuk voor stuk 'pikant', 'ondeugend' en 'prikkelend', en vragen lezers of zij het origineel dan wel ongepast vinden. De pers zelf ziet er alleszins geen graten in, blijkbaar. Een sportredacteur van Het Laatste Nieuws noemt het zelfs 'om duimen en vingers van af te likken'. Griezelig.

Een 'geslaagde' campagne heet dat dan: het affichebeeld gaat razendsnel de wereld rond. Dat de buitenlandse reacties overwegend negatief zijn, komt volgens de organisatie doordat ze het niet begrijpen. Ongewenste intimiteiten zijn nochtans overal ter wereld ongewenste intimiteiten.

"Mag het dan nu weer over sport gaan?" klinkt het ondertussen her en der op sociale media. Want een gesprek over vrouwenrechten, ongewenste intimiteiten, objectificatie en seksualisering, dat is toch allemaal wat zwaar op de hand. En 'het is toch maar om te lachen'. Tot zover onze beschaving, dus: vrouwen en 'hun' problemen zijn 'maar om te lachen', en sport is veel belangrijker.

Hoera, mooi weer! Alweer een excuus voor bikinifoto's!

Alsof de pers nog een excuus nodig heeft om vrouwenlichamen te kijk te zetten.

Knack
Zomer in eigen land: België warmer dan Turkije

De Standaard doet beter.
'Vroegste warme dag ooit'

Ook De Morgen laat zich niet verleiden.
Dit weekend wordt het bij ons warmer dan in Turkije

Knack, met dezelfde foto als laatste artikel DM
Na warmste 8 maart ooit, nu zeer zonnige zondag

TomTom maakt seksistische reclame

Op running.be kreeg de bespreking van het reclamefilmpje een andere titel: 'TomTom scoort met babe'. Uit het artikel blijkt niet op welke manier ze dan wel scoren. Met 191.000 views en amper 310 vind-ik-leuks op YouTube is het nog maar een mager succesje, en blijkbaar gaat het om een 'banned commercial'. Het filmpje wordt dus niet uitgezonden.
Wat verderop in het artikeltje staat de volgende zin:

Omdat vrouwelijk schoon altijd werkt, schakelde de Nederlandse fabrikant de 19-jarige Alexandria Morgan in.

Werkt vrouwelijk schoon altijd? In een reclamefilmpje dat op vrouwen gericht is? Maak daar gerust het volgende van:

Omdat heel wat reclamemakers te lui zijn om origineel uit de hoek te komen en de perverten onder hen er graag voor uitkomen dat ze voyeurs zijn, schakelde de Nederlandse fabrikant Alexandria Morgan in.

 In het filmpje zelf komt de volgende slogan voor: "The joy of running strapless". Ik vraag me af waar dat op slaat. In het filmpje zien we alleen dat cameramensen schaamteloos inzoomen op haar borsten en haar buik, en dat ze met open mond aangestaard wordt door een jongen. Oh joy! Lijkt me inderdaad iets om naar uit te kijken.

Hoera, borsten! O ja, en er was ook muziek

"Haters gonna hate" tweette een medewerkster van Newsmonkey toen ik schreef over seksisme in hun artikels over Graspop. Hetzelfde bericht werd ook verstuurd vanop de Newsmonkey-account, maar dat is blijkbaar verdwenen. En toch kreeg ik deels gelijk. Festivalreviews hebben de neiging om van vrouwelijke artiesten vooral fysieke aspecten te beschrijven, terwijl het bij andere groepen over hun muziek en hun podiumprésence gaat. Daarnaast lijken fotospecials dikwijls een excuus om bikinifoto's te kunnen publiceren. Newsmonkey maakte een en ander goed met hun artikel 'Vrouwen aan de top op Graspop', maar het blijft vreemd dat daar een apart artikel aan gewijd wordt. In de verschillende reviews van festivaldagen (zaterdag, zondag) ontbreken de groepen met vrouwen in de overzichten. Door die keuze voor een apart artikel is dat wel te begrijpen, en het is ook zo dat vrouwen een zeldzaamheid zijn in de 'door mannen gedomineerde metalwereld'. Of toch in dat deel van de metalwereld dat het ver genoeg schopt om op festivals te spelen - maar dat is nog een ander verhaal.

Anderzijds: borsten zijn blijkbaar nog altijd groot nieuws. Er moeten zelfs titels aan gewijd worden: 'De vrijdag van Graspop: afwisseling troef, weinig regen en blote borsten op het podium'. En er mag een foto bij. (Snel, allen daarheen!) Het gaat om een seksistische gimmick van een karikatuur van een fout subgenre, maar we mogen toch eens lachen, hé. En daarbij: borsten, hoera!

Gaat het elders beter? Bij Het Laatste Nieuws schrijven ze voorbeeldig. Die ene bikinifoto is dan nog te vergeven. (Hij staat ook op de site van De Morgen, trouwens.) Veel aandacht voor het uiterlijk en de outfits van de festivalgangers, nochtans, maar allemaal in goed fatsoen.
Het Nieuwsblad blijft wat op de vlakte, maar in hun lijstje van gedenkwaardige optredens komt geen 'vrouwengroep' voor.

Bij De Standaard en De Morgen ging het blijkbaar ook van 'hoera': tussentitels als 'Cult en borsten' (DS) en 'Steel Panther: Met de borsten vooruit' (DM) zeggen genoeg, zeker?

Dus ja, het wordt waarschijnlijk weer een hele zomer seksistische festivalreviews.

Dit jaar eens festivalreviews over muziek?

Het festivalseizoen begint. De media zullen dus uitgebreid aandacht kunnen besteden aan optredens, aan 'sfeer op de weide', aan carrièreplannen van muziekgroepen, enzovoort. Of worden het weer fotospecials van bikini's en opmerkingen over het uiterlijk van zangeressen? Bij Newsmonkey wijdden ze al twee artikels aan metal, als opwarmertje voor Graspop Metal Meeting, en daar is dat uiterlijk alleszins weer belangrijker dan talent.

16 redenen waarom het geweldig is een metalfan te zijn: in de eerste plaats hebben we de mooiste frontvrouwen. Op de tweede plaats: de mannen - met een foto van Steel Panther, ongetwijfeld de meest seksistische groep op de affiche.

Die '16 redenen' zijn nog enigzins humoristisch opgevat, waarschijnlijk. In The Road to GMM2014: Meisjes aan de macht gaat het dan weer echt over de optredens op Graspop. 'Speciaal' voor de 'dames' in de 'metalminnende gemeenschap': een 'ietwat meisjesachtige GMM-vooruitblik'. Komt als eerste aan de beurt: de borsten van Jill Janus, frontvrouw van Huntress. En dat ze topless dj geweest is. Doro krijgt wat respect voor haar muziek en carrière, maar bij Eluveitie gaat het alweer over de 'ravissante' en 'betoverende' vrouwen in het gezelschap. Bij Collibus, Kylesa en Skillet zijn de vrouwen niet mooi of rondborstig genoeg, dus kan het weer even over de muziek gaan. En ten slotte: Steel Panther. Alweer die meest seksistische groep op de affiche, jawel. Want daar kijken de meisjes naar uit, nietwaar?

WK-seksisme

Een interessant (Engelstalig) artikeltje over hoe de media seksestereotypes in stand houden en versterken, gefocust op reclame voor of in het thema van de wereldbeker voetbal:
"8 Ways World Cup Media Perpetuates Gender Stereotypes" -- The Representation Project

En dit is ook bizar: "Hoe vindt die cameraman toch altijd die babes in de tribune op het WK?"-- Newsmonkey.
Wil de auteur de vreemde cameraregie in vraag stellen? Gaat dit over seksisme of objectivering? Dat was een goede insteek geweest, ja. Maar je krijgt alleen het resultaat van de 'techniek' te zien, en in de titel gaat het over babes - niet over vrouwen. Het is dus even goed mogelijk dat de auteur jaloers is op het 'talent' van de cameraman (mogen we er wel van uitgaan dat dat een man is?), en babes zijn goed voor clicks.

Het hardnekkige seksisme van Sip-Well

Water verkopen, het is op zich al een gek idee. Drinkwater komt in zowat elk gebouw in ons land namelijk gewoon uit de kraan. Geen transportkosten, geen plastic verpakkingen die voor extra vervuiling zorgen, enzovoort. Voor zo'n product moet je dus wel een opvallende en creatieve campagne hebben, zeker?

Bij Sip-Well verwarren ze opvallend en creatief nog altijd met clichématig, seksistisch en objectiverend. Je zou nochtans verwachten dat ze ondertussen beter weten, na die klacht bij de Jury voor Ethische Praktijken inzake Reclame. Maar nee hoor. Deze keer heeft de vrouw in het beeld wel kleren aan, maar een rondborstige en gedecolleteerde geek girl die het hemd van een klein jongetje opentrekt? Het lijkt wel de cover van een pedopornofilm voor mensen met een verkrachtingsfetisj. Hoezo, bedenkelijk?!

Vrouwen moeten er alleen maar sexy uitzien - ook als ze zelf vinden van niet

Sinéad O'Connor vindt haar sexy figuur terug, schrijft Het Nieuwsblad. De aanleiding voor het artikel is dat O'Connor in augustus een nieuw album uitbrengt, maar hoe ze eruitziet, is blijkbaar belangrijker. Niets nieuws onder de zon, dit is zowat de standaardbehandeling voor elke zangeres. En toch is het opmerkelijk. Als je iets weet over haar dat niet rechtstreeks met haar muziek of haar teksten te maken heeft, dan is het toch wel dat haar 'kale kopje' een protest was tegen precies dat soort onzinjournalistiek en tegen het seksisme in de muziekindustrie?!

Moeders mogen bereiken wat ze willen

Vooraf: waarom maak ik mij druk in een roddelblad als Dag Allemaal? Omdat veel mensen dat lezen. Omdat de vragen die journalisten daarin stellen tekenend zijn voor wat veel mensen denken, voor waar ze in geïnteresseerd zijn (of verondersteld worden te zijn). En omdat het sluipend vergif is, op vele vlakken. Lees bijvoorbeeld het boek Reclaiming The F Word maar eens, en met name de stukjes over celebrity culture en popcultuur.

De Dag Allemaal van 6 mei staat in het teken van Moederdag. Akkoord dat het dus over moeders gaat, en hoe ze omgaan met hun kinderen, hoe hun relatie is met hun kinderen, noem maar op.

In het interview met Liesbeth Homans gaat het over hoe vrouwelijke politici anders behandeld worden dan hun mannelijke collega's.

Mooi! Het is inderdaad belachelijk hoe de mannetjesputters - nog altijd, in onze beschaafde westerse samenleving met universele mensenrechten en zo - blijven doen alsof vrouwen alleen maar goed zijn om voor kinderen te zorgen. (Jon Stewart wijdde daar onlangs ook nog een hilarisch commentaar aan.)

So far so good, dus. Seksisme in de politiek, dubbele standaarden, enzovoort - Dag Allemaal brengt relevante sociale kwesties aan bod. Maar volgens mij luisteren hun interviewers niet naar wat er allemaal verteld wordt. Hoe haal je het anders in je hoofd om dat allemaal weer teniet te doen door krak hetzelfde seksisme aan de dag te leggen in je inleiding?!

Vrouwen mogen bereiken wat ze willen. Al veroveren ze het heelal en heersen ze over het universum: zodra je kinderen hebt, ben je 'in de eerste plaats' moeder.

Vrouwen in de sport moeten charmant of ravissant zijn

Primeur: een Franse ploeg uit het professionele mannenvoetbal heeft een vrouw aangesteld als hoofdcoach. Een verrassing en een primeur dus. Het artikel op de website van Het Laatste Nieuws besteedt dan ook uitgebreid aandacht aan de sportieve verwezenlijkingen van Helena Costa. Die zijn namelijk de reden voor de beslissing. En toch kon de journalist het niet laten: in de inleiding noemen ze Costa charmant. Want vrouwen zijn in de sportwereld nog altijd in de eerste plaats vrouw en potentieel lustobject - anders zouden hun volleybal- of atletiektenues er bijvoorbeeld 'een beetje' anders uitzien. Het gerelateerd nieuws dient trouwens als illustratie, want in andere artikels gaat het blijkbaar over een 'lekker ding' en een 'ravissante' vrouwelijke scheidsrechter.

StampMedia definieert mannelijkheid

In onze westerse beschaving gaan politici, filosofen en denktankpublicisten er graag prat op dat mannen en vrouwen als gelijken beschouwd worden. Zij gebruiken dat dan als excuus om anderen - hoofdzakelijk moslims - in diskrediet te brengen en in het ergste geval zelfs als achterlijk te bestempelen. Van die zogenaamde gelijke behandeling is op heel veel gebieden nochtans weinig te merken. De loonkloof, de ongelijke taakverdeling in het huishouden, geweld tegen vrouwen: het zijn maar enkele voorbeelden. En dan hebben we het nog niet over discriminatie van en geweld tegen holebi's en transgenders.

Hoe fout onze behandeling van genderverschillen wel is, en hoe structureel dat verankerd is in ons dagelijks leven, kan blijken uit artikels als dat over trefbal op StampMedia. Trefbal is namelijk een mannensport, zo wordt ons ingepeperd. Tot twee keer toe lezen we dat het geen sport voor 'mietjes' is. De mannen zijn mannen, maar een vrouwelijke speler is ineens een 'jongedame'. En het is 'geen kinderspelletje'. Mochten we het trouwens nu nog niet doorhebben: het zijn twee 'mannenploegen' die in de finale staan.

Een dergelijke beschrijving is bedoeld om een sfeer van stoerheid te creëren. Ja, het is een heel fysiek spelletje en het is misschien niet voor iedereen weggelegd, maar dat heeft niets met je geslacht of je genderexpressie te maken. Artikels als dit leggen vrouwen beperkingen op en ze stigmatiseren mannen. Het is één ding om van iemand vast te stellen dat ze een spel verloren hebben. Het is al een stap verder om ineens te concluderen dat hij of zij gewoon niet goed is in dat spel. De associatie van kinderlijk, vrouwelijk en homoseksueel, én de bewering dat dat allemaal 'antimannelijk' is, dat is geen stap maar een hele brug te ver. En daar zijn nochtans ook al artikels en boeken over geschreven.

Meer vrouwelijke artiesten op podia, graag

Vreemde passage op de website van Knack Focus zondag. Katrin Swartenbroux schreef een recensie over punk- en hardcorefestival Groezrock, en kleedde dat in als een rapport. Ze gaf punten 'per vak', en schreef over de afwezigheid van vrouwelijk talent het volgende stukje:

VROUWENSTUDIES: 2/10

Waar er ontzettend veel vrouwen in het Groezrockpubliek rondhotsten, zo waren er ontzettend weinig vrouwen present op de Groezrockpodia. Afgezien van Fabulous Disaster, The Charm The Fury en INVSN (Adam Lazzara van Taking Back Sunday is een twijfelgeval) was de line-up, om Shakespeare te quoten, een behoorlijk zwiebelend sausage fest. Nochtans brengt Walls Of Jericho dit jaar naar eigen zeggen een nieuwe plaat uit (hoog tijd om de fans weer warm te maken?) en is ‘Masks’ van Eyes Set To Kill nog geen jaar oud. Hou hier voortaan rekening mee, beste organisatie, want wij hebben toch menig festivalganger om tieten horen schreeuwen.

Dat laatste zinnetje, dat kun je toch niet menen?! Jaja, het 'is maar om te lachen', en het is waar dat er op festivals om tieten geschreeuwd wordt, maar toch vind ik het misplaatst. Zulke grappen maak je niet in een moreel vacuüm. Het draagt bij aan een verwerpelijke cultuur van objectivering en seksisme. Vrouwelijke artiesten reduceren tot hun fysieke verschijning, en dan nog maar een deel daarvan, dat zouden we onderhand toch wel eens mogen afleren, zeker? Vraag het maar eens aan Amanda Palmer!

Zelfkritische media

Nieuwsmedia beschuldigen van gebrek aan nuance, van gebrek aan bronnenkritiek, van racisme en seksisme, het is allemaal heel gemakkelijk. Je vindt ook bijna dagelijks voorbeelden van al die zonden. Gelukkig weten ze dat soms ook van zichzelf, en proberen ze hier en daar iets beter te doen. De Standaard nam bijvoorbeeld een ombudsman in dienst, die regelmatig interessante stukjes schrijft over wat hemzelf en/of lezers opgevallen is. Twee voorbeelden die je zeker eens moet bekijken:

"Wij, die sommige namen niet kunnen uitspreken" - over (crypto)racisme en wij-zij-denken
http://www.standaard.be/cnt/dmf20140422_008

"Eerst schreeuwen, dan terugkrabbelen" - over misleidende titels
http://www.standaard.be/cnt/dmf20140422_01077226

Jon Stewart van Comedy Central doet ook geregeld zijn duit in het zakje. In dit filmpje klaagt hij aan hoe mannen en vrouwen in de politiek verschillend behandeld worden door de media.
http://www.salon.com/2014/04/23/must_see_morning_clip_jon_stewart_calls_out_the_rampant_sexism_in_politics/

Kunnen superheldinnen onze seksistische wereld redden?

“Superhelden: de wereld redden doen ze in een handomdraai, maar de ongelijkheid tussen man en vrouw in de bioscoop wegwerken? Zelfs zij krijgen het niet voor mekaar. Na decennia emancipatie is het nog altijd wachten op de eerste echte superheldinnenfilm.”

Het lijken nobele woorden, hé? Ze komen uit een artikel in Metro, waarin journalist Lieven Trio actrice Scarlet Johansson interviewt over haar rol in 'Captain America: The Winter Soldier'. Waw, een filmcriticus die wéét dat die grote ongelijkheid bestaat, en die er bovendien over schrijft! Anderzijds: nu de bijna 30 jaar oude Bechdeltest een paar keer in het nieuwsgeweest is, onder andere omdat bijna geen enkele Oscarfilm ervoorslaagt, en na het succes van de #AskHerMore-campagne op Twitter, zou je eigenlijk niets anders meer mogen verwachten van filmcritici. En toch: het zijn maar babystapjes. Het is namelijk niet omdat je schrijft over ongelijkheid dat je echt begrijpt op welke manieren die zich allemaal manifesteert. Een superheldinnenfilm zou voor emancipatie bijvoorbeeld evenveel betekenen als het bewind van Margaret Thatcher: meedoen met de mannen leidt alleen maar tot meer van hetzelfde.

Bechdeltest en Oscarseksisme

De Bechdeltest is genoemd naar stripauteur Alison Bechdel. In 1985 liet ze een van haar personages verklaren dat zij films alleen bekijkt als ze slagen voor een eenvoudig testje: er moeten twee vrouwelijke personages in voorkomen, die met elkaar praten, en over iets anders dan een man. De lat ligt dus niet bijzonder hoog, maar toch was het al lang geleden dat het personage nog naar een film kon kijken.

Ondertussen zijn aan de Bechdeltest hele websites gewijd (de bekendste is bechdeltest.com), en op discussiefora wordt er druk gediscussieerd over films waarvoor het al dan niet slagen voor de test een twijfelgeval is. Twee jaar geleden, in 2012, maakte popcultuurcritica Aneeta Sarkeesian eenYouTube-filmpje waarinze het principe nog eens uitlegt. Daarna overloopt ze de films die een Oscarnominatie kregen dat jaar, om te zien of zij slagen. Het resultaat is bedroevend: amper twee van de negen genomineerden voor Beste Film slagen, en bij twee andere is er discussie – over één regel tekst.

Over Oscarnominaties gesproken: in Newsweek rekende Amelia Showalter een en ander na onder de titel 'Quantifying the Oscar's Woman Problem'. Dat gaat dus niet enkel over dit jaar, maar over de hele geschiedenis van de Oscars. Voor iedereen die dacht dat gelijkheid tussen man en vrouw een westerse verwezenlijking is op basis waarvan we 'andere culturen' achterlijk kunnen noemen: think again. And again. And again.

#AskHerMore

Naar aanleiding van de recentste Oscaruitreiking lanceerde The Representation Project de #AskHerMore-campagne. Ze riepen journalisten daarmee op om het gebruikelijke rodeloperseksisme te doorbreken. Acteurs krijgen op die rode loper altijd vragen over hun nominaties, over hun werk en over hun verwachtingen voor de uitreiking. Actrices mogen doorgaans alleen vertellen wie hun jurk ontworpen heeft en wie hun schmink verzorgd heeft. Via de hashtag #AskHerMore gaven Twitteraars kritiek op wie bleef volharden, daagden ze rechtstreeks de journalisten uit om beter te doen, en loofden ze wie inderdaad beter deed. Er waren ook een paar actrices die zelf actie ondernamen. Sandra Bullockmaakte maakte bijvoorbeeld bezwaren omdat een journalist alleen naar haar jurk vroeg, en jong talent Lupita Nyong'o beantwoordde een modevraag door over de nalatenschap van haarvoorouders te spreken. Eerder had Cate Blanchett op de SAG Awards ook al iemand met een camera aangesproken (vermoedelijk een cameraman) die haar van top tot teen opnam, met de vraag of dat ook gebeurde bij de mannen. 

Superhelden en 'Tropes vs. Women'

Superheldenfilms zijn bij uitstek seksistisch. Dat zie je alleen al aan de garderobe van de hoofdrolspelers. Superhelden zijn volledig gekleed, en hebben in een aantal gevallen zelfs functionele onderdelen in hun uniform aangebracht. Superheldinnen dragen weinig functioneels en weinig verhullends. Scarlett Johansson vermeldt dat ook in het interview waar het openingscitaat uit kwam: 'Maar in superheldenfilms moeten vrouwen er meestal gewoon sexy uitzien. En om daar nu een hele film aan op te hangen.' Een film die het anders aanpakt en zo het hele superheldencliché eens doorbreekt, is blijkbaar geen optie. Interviewer Lieven Trio denkt blijkbaar wél verder: "Nee, maar als er een studio is die daar verandering in zou kunnen brengen, dan is het Marvel wel. Hebben zij als grootste speler in het superheldenveld niet de verantwoordelijkheid om te tonen dat zo'n film wél kan werken?" Jammer: Johansson gelooft niet in dat soort verantwoordelijkheid.

Ook jammer: Trio bedoelt wel degelijk dat het om 'zo'n' film gaat. Superheldinnen moeten namelijk 'hun mannetje staan'. Wie kan er nu beweren voor meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen te zijn en dan zulke seksistische uitdrukkingen gebruiken?! Tot twee keer toe, bovendien, want het stond ook in de boventitel. En om verder op de platgetreden paden te blijven: 'je mannetje staan' doe je door te 'knokken'.

Een van de kritieken op veel hedendaagse films is dat de verhaallijnen voorspelbaar zijn. Vrouwen zijn sexy en wachten braafjes af tot ze gered worden. Hun belangrijkste bijdrage aan het verhaal is dat ze als een soort beloning dienen voor de mannen die hun leven riskeerden, heel veel geweld gebruikten en in hun eentje de hele wereld gered hebben. Emoties of morele dilemma's komen daar niet aan te pas. Superheldenfilms zijn daar nog eens een uitvergroting van.

Stop je een vrouw in zo'n rol, dan kan dat lijken op 'meer gelijkheid'. Alleen: je stelt het idee erachter niet in vraag. Eén superheldin maakt de lente niet, en als ze alleen maar meedoet met de jongens, dan blijven die gewoon verder spelen zoals ze altijd al gewend waren.

In een ruimer perspectief sluiten actieheldenverhalen aan bij de toenemende individualisering. Als je iets bereikt, dan is dat blijkbaar omdat je op eigen houtje handelde, je niet aan de regels hield en onverantwoorde risico's nam. Dat soort mentaliteit heeft de bankencrisis veroorzaakt en het leidt tot oorlogen. Samenwerken, het algemeen belang vooropstellen en compromissen sluiten is heel wat minder spectaculair, maar 'het publiek' wil blijkbaar liever actie dan een thriller. En de 'vrije markt' is heilig, nietwaar.

Voor wie (meer) inzicht wil krijgen in die stereotiepe rolverdeling en het actie-/superheldenparadigma zijn de 'Tropes vs. Women'-filmpjes vanAneeta Sarkeesian een aanrader.

Meer gelijkheid

Meer gelijkheid bereik je niet alleen door meer vrouwen op te voeren. Zolang ze alleen rollen krijgen die passen in het heteropatriarchale kadertje verandert er niet veel. Meer gelijkheid betekent ook meer aandacht voor de menselijke kant van personages. Het betekent ook – en vooral – meer waardering voor andere soorten helden en andere soorten films. Meer kansen voor vrouwen om te acteren, in plaats van als prijs, als decorstuk of als 'mooi plaatje' te moeten opdraven. Minder nadruk op geweld en explosies, en meer op samenhangende gesprekken voeren. Meer samenwerking, en minder 'eenzame wolven' die alleen samenwerken als het echt moet en zich dan nog gedragen als haantjes die een pikorde moeten vastleggen.