Vlaamse nieuwsredacties zitten vol vieze oude mannetjes

Van Dale maakte bekend dat ze een kleine duizend nieuwe woorden toegevoegd hebben aan hun online woordenboek. In het persbericht vermelden ze ‘twaiku’ als de opvallendste toevoeging. Dat is een via Twitter verstuurde haiku – het is dus duidelijk van waar die naam komt. Het is ook het enige voorbeeld dat ze vermelden.

Dat gebeurt twee keer per jaar, zo’n uitbreiding, en het krijgt daarbij telkens aandacht van onze kranten. Het valt wel op dat ze een voorkeur hebben voor woorden uit een bepaalde context: de ‘opmerkelijkste’ woorden zijn voornamelijk scheldwoorden en alles wat met seks, kak en pis te maken heeft, zelfs al is het maar van ver. In oktober vorig jaar hadden ze het allemaal over sukkelseks (en zijdelings ook over het nochtans alomtegenwoordige selfie), nu gaat het over twerken, pisnicht en sletvrees. De Morgen, Het Laatste Nieuws, Knack, De Standaard, De Redactie, Metro: allemaal één pot nat. Je zou haast geloven dat de vieze-oudemannetjesbrigade een alternatief persbericht verspreid heeft, zo eensgezind zijn ze allemaal in hun selectie van de ‘opvallendste’ nieuwe woorden. In De Morgen doen ze zelfs extra hun best om uit te leggen wat pisnicht is, en om nog eens te vermelden welke andere scheldwoorden voor homo’s er al in Van Dale staan. Alleen Het Nieuwsblad wijkt wat af: zij besteden eerst aandacht aan volksnationalisme en toogstrateeg voor ze het als uitsmijter ook over pisnicht en twerken hebben, en dat nog aanvullen met bitchfight, doggystyle, legerhoer en wraakporno.

Schrijfster Ann De Craemer schreef voor De Morgen ter aanvulling een opiniestuk waarin ze de mensen van Van Dale verwijt aandachtshoeren te zijn (nog zo’n nieuw woord), omdat ze ‘het nieuws willen halen met deze tijdelijke woorden, die vooral seks- en scheldtermen zijn’. Ze beweert dat ze de lijst met nieuwe woorden ‘aandachtig’ gelezen heeft, maar heeft blijkbaar toch een wat selectief geheugen. VRT-taaladviseur en Van Dale-hoofdredacteur Ruud Hendrickx postte overigens een reactie onder dat artikel dat uitleg geeft over het waarom van hun selectie.

Kan die nieuwsberichtgeving anders? Jazeker. In eigen land beperkt Het Belang Van Limburg zich tot twaiku. In Nederland heeft Elsevier heeft het over twaiku en 20 wekenecho. De NOS zet twaiku in de titel en heeft het verder over plonspot, waterwitloof en twistziek. En vatenbommen, wat we aan de oorlog in Syrië te ‘danken’ hebben. Geen seks, geen toiletbezigheden, geen scheldwoorden.

Wie is er dan de aandachtshoer?

Ter info: 

Twee keer per jaar voegt de redactie van Van Dale een reeks nieuwe woorden toe aan hun online woordenboek. Dat zijn voorlopige toevoegingen: pas als die woorden drie jaar lang (regelmatig) gebruikt worden, maken ze voortaan ‘echt’ deel uit van de standaardtaal. Het kan dan wel nog even duren voor ze in de papieren editie terechtkomen, want die krijgt maar om de tien jaar een update. Het bestaan van een verdwijnwoordenboek geeft bovendien aan dat geen enkel woord definitief tot een taal behoort.

Woord van het Jaar

Ligt het nu aan de stijgende werkdruk of aan een gebrek aan kritische zin en/of arbeidsethos in de journalistiek? In ieder geval: check en dubbelcheck is lang niet altijd nog een gewoonte. Met bronnen wordt onzorgvuldig omgegaan, er worden te weinig kritische vragen gesteld, en af en toe breekt er zelfs een hele mediarel uit over hoe gepast de berichtgeving al dan niet is of over welke fouten er allemaal gemaakt zijn. Voor de mensen die zich aan de ontvangerszijde van al die boodschappen bevinden, wordt het dus moeilijker en tegelijk belangrijker dat ze kritisch met dat nieuws in al zijn vormen leren omgaan.

Soms zit dat in kleine dingen. In dit kleine artikeltje in Metro, bijvoorbeeld. "Selfie kreeg dezelfde eer al toebedeeld in Nederland en Groot-Brittannië." Dat van Groot-Brittannië klopt, maar in Nederland gaat het over dezelfde verkiezing, op hetzelfde moment. Het enige verschil is dat de VRT daar niet meewerkt, en dat er in de publiekscategorieën andere woorden meedoen.
Die 22.000 mensen die hun stem uitbrachten, gaat dat dan over de Vlaamse deelnemers (die stemden op vandale.be) of zijn de Nederlanders meegeteld (die stemden op vandale.nl)? (Spoiler: ze zijn meegeteld. Hoe weet je dat? Door de Vlaamse en de Nederlandse mededeling te vergelijken: het gaat in beide om 22.000 mensen.) En kan er mij ook iemand vertellen waarom 41% omschreven wordt als 'meer dan 40% van de stemmen'?